Polarizazio momentuan ezkerrago kokatuak

Nikole Ziarrusta (Kolaborazioa)

Azken hamarkadetako polarizaziorik handiena ematen ari da eremu politikoan. Eskuina ultraeskuinerantz mugitzen ari da, eta ultraeskuina are bortitz, autoritario eta neoliberalagoa bilakatzen. Bitartean, ofentsiba berriari aurre eginez, ezkerreko indarrak orain arte lortutako eskubideak galdu ez daitezen lanean ari dira,  gaurko egoera konplexu eta prekarioei aterabide emantzipatzaile bat nola eman asmatzen saiatzen ari diren artean. Polarizazio honek, nahitaez,  bloke politikoak sortzen ditu, horrela, joko zelaia testuinguru orokorrak emana dator hein handi batean.

Faxismoaren nazioarteko igoera eta artikulazioa ez da ausazko fenomenoa. Europan adibidez, XX. Mendeko Italia, Espainia edo Alemaniako faxismo eta nazismoak lehen mundu gerraren osteko jendarte pobretuetan sortzen dira. Krisi momentu sakonak bizi ziren, eta bortizkeriaren onarpen maila ikaragarri altua zen. Egungo testuinguruak baditu antzekotasun batzuk faxismoen hazkunde momentu batera eraman gaitzaketenak: badira gutxienez bi hamarkada Europa gainbehera ekonomikoan sartu zenetik, herri sektoreen errentak behera egin dute, zaintza krisiak edota krisi ekosozialak lehertu dira, eta etxebizitza zein soldata duinak bermatuta edukitzea fantasia bilakatzen ari da gehiengo batentzat. Munduko biztanleriaren  ehuneko batak aberastasun osoaren ehuneko berrogeita bost inguru pilatzen du, historian ezagutu dugun inoizko aberastasunaren banaketa bidegabeenarekin. Kapitalismo neoliberal, patriarkal eta arrazistak sortutako egoera hau baliatu eta norabidetzera dator pultsio autoritario eta taupada atzerakoi zahar-berria; finean, ordena berria haien mesedetara finkatzeko proposamena dakarte.

Espainiar estatuaren kasuan, inoiz lurperatu ez den sen frankistak ez du askorik behar berriz hortzak ateratzeko. XX. mendeko erregimen diktatorialaren oinordekoak dira eskuin-ultra eta ultraeskuina. Espainiar estatuan ez baita sekula demokratizazio prozesu erreal bat egon; erregimenaren politikariak, epaileak, militarrak edota monarkiak bere horretan iraun du. Estatu sakona eta 78ko erregimena izendatu den paktu horri eutsi zaio gaur egunera arte, faxismoaren biziberritzerako ate bat beti zabalik mantendu da, eta pixkanaka-pixkanaka berriz gorputza hartzen hasia da.

Hego Euskal Herriaren kasuan, egoera bestelakoa da. Polarizazio momentu honetan antifaxismoak eta ezkerreko politika aurrerakoiek are onarpen maila handiagoa lortzen ari dira. Horren adibide dira 2026ko hauteskundeetarako inkestetan irtendako datuak. Euskal Herriak memoria antifrankista du, eta hamarkadetako langile borrokaren, borroka feministen eta nazio askapen borrokaren balioetan aurkitzen ditu bere oinarriak. Hego Euskal Herrian espainiar estatuan baino posizio aurrerakoiagoak daude, nahiz eta ñabardura txikiak egon daitezkeen irakurketa batzuetan.

Hau horrela izanik, gure herrian ikus dezakegun faxismo antolatua espainolismotik datorrela ziurtatu dezakegu; agenda antifeministatik hasi (Euskal Udalekuen kasua) eta ofentsiba arrazistara (Donostiako kontzentrazioak). Gai batzuetan posizio erreakzionarioek EAJren babes mediatiko eta instituzionala lortzen dute, baina kalean eta jendarte antolatuaren artean posizio horiek guztiz marjinalak dira gaur gaurkoz. Dena den, eskuineratze prozesu orokortuak eragina duenik ezin da ukatu, eta erreakzio patriarkal eta arrazista berriak hartu ditzakeen dimentsioak gertutik jarraitzen segi beharko dugu.

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.